Trong dòng chảy lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam, khoảnh khắc hai chiếc xe tăng húc cổng Dinh Độc Lập vào ngày 30 tháng 4 năm 1975 đã trở thành biểu tượng bất diệt cho sự kết thúc vinh quang của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sự kiện lịch sử này không chỉ đánh dấu sự thống nhất đất nước mà còn là đỉnh cao của tinh thần quả cảm, sẵn sàng hy sinh vì độc lập tự do. Những cỗ máy chiến tranh ấy, nay trở thành những bảo vật quốc gia, tiếp tục kể lại câu chuyện về một thời khắc thay đổi vận mệnh dân tộc.
Diễn biến lịch sử và sự xác nhận về chiếc xe tăng tiên phong
Ngày lịch sử ấy, hai phương tiện chiến đấu chủ lực của Quân Giải phóng đã tiến vào Sài Gòn, mang theo khát vọng thống nhất đất nước. Đó là chiếc T-54B mang số hiệu 843 và chiếc T-59 mang số hiệu 390. Cả hai đều thực hiện nhiệm vụ phá hủy các rào cản cuối cùng của chế độ cũ. Chiếc xe tăng húc cổng Dinh Độc Lập đầu tiên không chỉ là một hành động quân sự mà còn là tuyên ngôn chính trị mạnh mẽ nhất.
Ban đầu, có nhiều góc nhìn khác nhau về danh dự thuộc về chiếc xe tăng nào đã phá vỡ cổng chính. Tuy nhiên, nhờ vào tư liệu nhiếp ảnh quý giá của nữ nhà báo Francoise Demulder được công bố vào năm 1995, sự thật đã được làm sáng tỏ. Bức ảnh ghi lại rõ ràng, dù xe tăng 843 là chiếc đầu tiên tiếp cận khu vực dinh thự, nó lại bị vướng lại ở cổng phụ, không thể tiến sâu hơn. Ngay lập tức, xe tăng 390, dưới sự chỉ huy của Trung úy Vũ Đăng Toàn, đã nhanh chóng cơ động và thực hiện cú xe tăng húc cổng Dinh Độc Lập chính, mở đường cho đại quân tiến vào.
Hình ảnh xe tăng 390 và 843 đối diện cổng Dinh Độc Lập trong khoảnh khắc lịch sử
Hai chiến binh thép này, sau khi hoàn thành sứ mệnh lịch sử, đã được công nhận là bảo vật Quốc gia vào ngày 1 tháng 10 năm 2012. Chúng không chỉ là những phương tiện chiến tranh mà còn là minh chứng vật chất cho ý chí sắt đá của cả dân tộc.
Hành trình quả cảm của xe tăng T-54B số hiệu 843
Chiếc T-54B số hiệu 843, do Liên Xô sản xuất và viện trợ, là một phần của Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203, Quân đoàn 2. Với trưởng xe là đại đội trưởng Bùi Quang Thận, kíp xe bao gồm Thái Bá Minh, Nguyễn Văn Kỷ và Lữ Văn Hỏa, chiếc xe này đã trải qua chặng đường dài từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975, xe tăng 843 đã chứng tỏ vai trò quan trọng trong việc giải phóng Huế, Đà Nẵng, và sau đó là hành quân thần tốc dọc các tỉnh miền Trung để tiến vào Sài Gòn. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, nó nằm trong đội hình thọc sâu với mục tiêu đánh chiếm phủ Tổng thống. Vào ngày 30/4/1975, xe tăng 843 dẫn đầu đội hình tiến vào thành phố, tiêu diệt ba đơn vị thiết giáp của địch trên đường đi, góp phần quan trọng vào việc phá vỡ các tuyến phòng thủ cuối cùng.
Chiếc xe tăng T-54B số hiệu 843 đang được trưng bày tại bảo tàng
Sau chiến tranh, xe tăng 843 được đưa về trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam vào năm 1979. Gần đây hơn, vào năm 2023, quá trình bảo trì và di chuyển xe đến vị trí trưng bày mới tại Bảo tàng Tây Mỗ (Nam Từ Liêm) là một kỳ công kỹ thuật. Các chuyên gia đã phải tính toán gia cố hệ thống dầm cột bê tông để đảm bảo có thể chịu được trọng lượng xấp xỉ 36 tấn của chiếc xe tăng, đảm bảo an toàn tuyệt đối trong quá trình dịch chuyển.
Những dấu tích lịch sử trên thân xe tăng 843
Việc bảo quản các hiện vật lịch sử luôn đòi hỏi sự tỉ mỉ, và chiếc 843 là một ví dụ điển hình. Dấu tích thời gian và chiến trận còn lưu lại trên thân xe là những chi tiết vô giá đối với các nhà nghiên cứu lịch sử. Theo lời Thượng tá Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, nhiều vết tích từ chiến trường vẫn còn rõ nét.
Núm nhựa của cần lái bên phải mang vết xước do Hạ sĩ Lữ Văn Hỏa va phải trong lúc thay băng đạn đại liên. Lá chắn bùn phía sau xe bị biến dạng do quá trình quay xe khi hành quân xuyên qua rừng Trường Sơn. Đặc biệt, tại phần đầu xe có một vết lõm đường kính khoảng 3cm, sâu 1cm, là dấu tích của một quả đạn địch phát nổ khi pháo thủ Nguyễn Văn Kỷ đang sử dụng súng 12,7mm phản kích tại căn cứ Nước Trong vào ngày 28/4/1975, khiến anh bị thương. Trên chắn xích bên trái, vẫn còn lại vết rách rõ rệt sau cú xe tăng húc cổng phụ Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975.
Cận cảnh vết tích còn sót lại trên thân xe tăng 843
Quy trình bảo quản hiện vật này vô cùng phức tạp. Việc kiểm tra định kỳ được thực hiện để đánh giá tình trạng vỏ giáp, động cơ và hệ thống điện. Các chuyên gia tiến hành làm sạch, xử lý oxy hóa, chống ăn mòn và phủ lớp bảo vệ cho các vật liệu kim loại. Các chi tiết bằng cao su và hợp chất hữu cơ cũng được xử lý chống lão hóa, đồng thời phục hồi các bề mặt bị biến dạng hay bong tróc để giữ gìn nguyên vẹn giá trị lịch sử của chiếc xe tăng huyền thoại này.
Xe tăng T-59 số hiệu 390 và khoảnh khắc lịch sử
Chiếc T-59 số hiệu 390, thuộc Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn xe tăng 203, đã thực hiện cú xe tăng húc cổng Dinh Độc Lập chính vào lúc 10 giờ 45 phút ngày 30/4/1975. Kíp xe bao gồm Vũ Đăng Toàn (trưởng xe), Ngô Sĩ Nguyên, Nguyễn Văn Tập và Lê Văn Phượng đã tạo nên khoảnh khắc lịch sử được khắc ghi mãi mãi.
Xe tăng 390 hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lực lượng Tăng-Thiết giáp. Theo ghi nhận, trên tháp pháo của chiếc xe này vẫn còn một vết lõm do trúng đạn trong trận đánh ác liệt tại căn cứ Nước Trong vào tháng 4/1975, trước những ngày tiến vào Sài Gòn. Đây là một minh chứng cho sự khốc liệt của những trận chiến cuối cùng.
Hình ảnh xe tăng 390 húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập năm 1975
Hành trình của xe tăng 390 không chỉ dừng lại ở ngày 30/4. Từ năm 1971, nó đã tham gia các chiến dịch lớn, từ chiến đấu ở A Lưới, Huế năm 1973, giải phóng Đà Nẵng năm 1975, đến việc tham gia bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia sau này. Dung tích bình nhiên liệu tiêu chuẩn của xe khoảng 812 lít, và các chiến sĩ thường phải mang thêm 400–480 lít dự phòng trong các thùng phi để đảm bảo hành trình dài ngày.
Những ký ức hào hùng từ chiến sĩ lái xe tăng
Những câu chuyện từ những người trực tiếp tham gia chiến dịch luôn mang lại góc nhìn chân thực và xúc động nhất. Đại tá Nguyễn Khắc Nguyệt, lái xe tăng số 380 cùng đơn vị, đã kể lại hành trình đầy gian khổ để đến được đích cuối cùng. Đội hình xe tăng T-59 tiến vào chiến trường miền Nam năm 1972 gồm 8 chiếc, trong đó có chiếc 390.
Trong quá trình chiến đấu, đơn vị đã phải chịu tổn thất nặng nề, mất đi nhiều đồng đội do bom đạn B52 hoặc trong các trận chiến ác liệt tại các cứ điểm phòng thủ. Việc cơ động thần tốc hơn 1000 cây số sau khi giải phóng Huế và Đà Nẵng để kịp tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh là minh chứng cho sức bền bỉ phi thường. Dù xe 380 của ông bị hư hỏng tại Nước Trong, ông vẫn chứng kiến đồng đội mình thực hiện cú xe tăng húc cổng Dinh Độc Lập lịch sử. Những ký ức về sự hy sinh của đồng đội ngay trước giờ phút chiến thắng luôn khiến ông xúc động mỗi khi tháng Tư về.
Các chiến sĩ lái xe tăng chuẩn bị cho trận đánh cuối cùng
Những chiếc xe tăng này không chỉ là phương tiện chiến đấu mà còn là ngôi nhà di động của các chiến sĩ. Các hộp dụng cụ, từ cờ lê, mỏ lết cho đến phụ tùng thay thế, đều được đặt gọn gàng hai bên thân xe, sẵn sàng cho việc bảo trì nhanh chóng ngay trên chiến trường. Mỗi chi tiết của những cỗ máy này đều được tối ưu hóa để trở thành những “chiến binh thép” linh hoạt nhất trên chiến trường ác liệt.
Đó là những câu chuyện về sự quả cảm, về những phương tiện đã cùng quân dân cả nước đi đến ngày thống nhất. Những di vật này, bao gồm chiếc xe tăng từng thực hiện cú xe tăng húc cổng Dinh Độc Lập, đang được bảo tồn cẩn trọng bởi các bảo tàng, giúp thế hệ sau hiểu rõ hơn về giá trị của hòa bình và độc lập. Tại KIA TÂY NINH, chúng tôi luôn trân trọng và tự hào về những trang sử hào hùng này, một phần không thể tách rời trong lịch sử phát triển của đất nước, và luôn nỗ lực mang đến những thông tin thú vị về các phương tiện cơ giới đến với độc giả yêu xe.
Các câu hỏi thường gặp về xe tăng lịch sử
Chiếc xe tăng nào được công nhận là húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập?
Chiếc xe tăng T-59 mang số hiệu 390 dưới sự chỉ huy của Trung úy Vũ Đăng Toàn là chiếc đã thực hiện cú húc đổ cổng chính của Dinh Độc Lập vào ngày 30/4/1975.
Xe tăng 843 đã thực hiện nhiệm vụ gì tại Dinh Độc Lập?
Xe tăng T-54B số hiệu 843 là chiếc đầu tiên tiến vào khu vực dinh thự, nhưng nó bị kẹt ở cổng phụ và không thể tiến vào cổng chính.
Hai chiếc xe tăng lịch sử này được công nhận là bảo vật Quốc gia vào năm nào?
Cả hai chiếc xe tăng T-54B số hiệu 843 và T-59 số hiệu 390 đều được công nhận là bảo vật Quốc gia vào ngày 1 tháng 10 năm 2012.
Hiện nay xe tăng T-54B số hiệu 843 đang được trưng bày ở đâu?
Xe tăng T-54B số hiệu 843 hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, sau khi được di chuyển và lắp đặt tại vị trí mới vào năm 2023.
Xe tăng T-59 số hiệu 390 hiện được lưu giữ tại bảo tàng nào?
Xe tăng T-59 số hiệu 390 hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lực lượng Tăng-Thiết giáp.
Vết tích nào trên xe tăng 843 là dấu tích của cú húc cổng?
Vết rách trên chắn xích bên trái đầu xe tăng 843 là dấu tích rõ nét còn lại sau cú xe tăng húc cổng phụ Dinh Độc Lập.
Xe tăng T-59 số hiệu 390 có dấu vết chiến đấu nào đáng chú ý khác?
Trên tháp pháo của xe tăng 390 có một vết lõm do trúng đạn trong trận đánh quyết liệt tại căn cứ Nước Trong trước ngày 30/4/1975.
Chiếc xe tăng 390 có dung tích nhiên liệu khoảng bao nhiêu?
Xe tăng T-59 có dung tích bình nhiên liệu trong xe khoảng 812 lít, và có thể mang thêm khoảng 400–480 lít từ bình nhiên liệu phụ bên ngoài.
Đơn vị nào đã điều khiển hai chiếc xe tăng huyền thoại này?
Cả hai xe tăng đều thuộc Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203, Quân đoàn 2.
Xe tăng 843 đã tham gia giải phóng những thành phố lớn nào trước khi vào Sài Gòn?
Xe tăng 843 đã tham gia giải phóng Huế và Đà Nẵng trước khi tiến thẳng vào Sài Gòn tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh.
Block "block-hotline-tu-van" not found
